HEMONWOOD

U AMERICKOM POLITICKOM ZARGONU
postoji nesto sto se zove "cikaski stil". To se odnosi na politicki stil koji je obiljezen korumpiranim politicarima, manipulacijom glasovima i glasacima, falsifikovanjem rezultata izbora itd., sve u ime ocuvanja mreze u cijem centru su bili oni na vlasti, skoro bez izuzetka demokrate. Na dan izbora, glasaci su bili ohrabrivani parolom: "Glasajte rano i glasajte cesto". Praksa prevozenja "profesionalnih" glasaca od glasackog mjesta do glasackog mjesta bila je uobicajena, a pocesto su glasali i poprilicno mrtvi ljudi, jos uvijek nekim demokratskim cudom na glasackim listama. Na glasackim mjestima dezurali bi aktivisti (precinct captains) Demokratske partije i drzali na oku glasace. Nekad bi, pod izgovorom da pomazu starijim glasacima ili imigrantima, ulazili u glasacke kabine i glasali za zbunjenog gradjanina. Ako bi primijetili da neko provodi dugo vremena u glasackoj kabini, to bi se biljezilo i pretpostavljalo da je taj gradjanin pomislio na mogucnost glasanja za republikance, sto je bilo nedopustivo. Glasac koji bi se predugo bavio odlucivanjem, ili glasac koji bi - u trenutku bezumlja - glasao za republikance, sto bi se cesto nekako saznalo, bio bi zapamcen i prigodno kaznjen: gradske sluzbe mu ne bi bas bile na usluzi, ne bi mu se odvozilo smece, a ne bi bilo ni sanse da se zaposli u nekoj gradskoj ili drzavnoj sluzbi. U centru te mreze, obicno bi sjedio gradonacelnik, dobro povezan sa sindikatima i sa industrijalcima, sa bankama, crkvom i mafijom, sa svima koji bi mu bili od koristi i kojima bi mogao koristiti u ocuvanju lokalne vlasti. Anton Cermak, cikaski gradonacelnik koji je ubijen u neuspjesnom atentatu na Roosevelta 1933, pravio je rang-liste glasackih oblasti (precincts) na osnovu procenta glasaca koji su glasali za demokrate i one pri vrhu bi nagradjivao, kao i aktiviste iz te oblasti, a one pri dnu (iako bi demokrati pobijedili u svim tim oblastima) bi kaznjavao: rupe na ulicama ne bi bile popravljane, vodovodne cijevi bi liptale vodu danima prije popravka, smece se, naravno, ne bi odvozilo, policajci bi olako shvatali redovno patroliranje, a ne bi bilo govora o izgradnji novih skola ili parkova. Neko iz vladajuce bosanske partije bi trebao poslati predstavnika u Chicago da uci kako se u demokratiji vjecno ostaje na vlasti.

Jedna od stvari koje su demokrati u Chicagu (i u Illinoisu) izmajmunisali za vrijeme svoje vladavine je i glasanje jednim potezom. U Americi se u isto vrijeme glasa kako za federalne politicare (kongresmeni), tako i za lokalne, bilo da su u pitanju drzavni (guverner, drzavni odvjetnik), gradski (gradonacelnik) ili opstinski. Isto tako se glasa za sudije, upravnike gradskog vodovoda, drzavne i lokalne racunovodje, itd. Vec vise od sto godina glasaci u Chicagu i Illinoisu nisu morali da misle o tome, nego bi jednim potezom glasali za sve demokratske kandidate na glasackom listicu, tako fakticki obezbjedjujuci jednopartijski sistem u Chicagu, omogucavajuci gradonacelniku i demokratskoj vrhuski da razdjeljuju mjesta i pozicije lojalnim sluzbenicima. Glasaci bi, drugim rijecima, glasali za sistem, a ne za kandidate. Eto jos jedne zgodne ideje za vladajucu bosansku partiju.

Glasanje jednim potezom je, medjutim, netom ukinuto u drzavi Illinois, zahvaljujuci vjestim manipulacijama republikanaca, tako da ce se na glasackom listicu u drzavi Illinois ovog 4. novembra naci preko sto glasackih upita - ho's ovog upravnika vodovoda, ho's onog. Izbori u utorak su tzv. izbori usred mandata (midterm elections), pri cemu se dvije godine nakon predsjednickih izbora, kao i izbora za guvernere nekih drzava i neka mjesta u Senatu, glasa za sva mjesta (435) u Donjem domu Kongresa (House of Representatives), 36 guvernera i oko 34 (od 100) mjesta u Senatu. Tradicionalno, to su izbori sa najmanjim odzivom biraca - obicno se ukaze izmedju 35 i 40 posto glasaca. To znaci da kandidat moze biti izabran voljom manje od trecine stanovnistva u glasackoj dobi. Republikanci su preuzeli Kongres 1994. upravo zahvaljujuci slabom odzivu, buduci da su na izbore mahom izasli republikanski fanatici i krscanska desnica.

Ove godine se ocekuje rekordno slabi odziv, buduci da je svima muka od Clintonove cune i republikanskog moraliziranja, kao i zato sto je privreda u dobroj formi. Republikanci su ulozili bruku para u reklame u kojima panjkaju demokrate, dovodeci ih sve u vezu sa Clintonom, koji je, kao sto znamo, lazov i zenskaros. Cilj reklama, medjutim, nije da se nagovore neodlucni da glasaju za republikance, nego da se neodlucnima (a, akobogda, i demokratima) politika tako ogadi da im ne padne na pamet da izadju na izbore. Republikanci racunaju na apatiju vecine i trude se da je prouzrokuju, istovremeno racunajuci na svoje fanatike - ultradesnicarska Krscanska koalicija je odstampala 45 miliona brosura u kojima postavlja kriterije za "prihvatljivog" kandidata koje mogu ispuniti samo militantni republikanci. Ni demokrati nisu nista bolji - oni uredno racunaju na crne i imigrantske glasove, samo zato sto u poredjenju sa republikancima demokrati izgledaju kao malo manja govna. I jedni i drugi racunaju na zainteresovanost glasaca i odrzavanje statusa quo, osim sto bi i jedni i drugi voljeli da dobiju pet-sest mjesta vise u Donjem domu i Senatu, sto bi malo promijenilo odnose snaga, ali nista drugo. Republikanci i demokrati mnogo vise slice nego sto se razlikuju, i uspjeh i jednih i drugih se zasniva na insistiranju na manje-vise nebitnim razlikama. Otud su izbori na kraju krajeva uvijek iluzija izbora - ho's Pepsi Colu, ho's Coca-Colu - i ono za sta se glasa je, zapravo, nezamjenjivi, nepromjenjivi sistem: Cola kako god okrenes. A to je ono sto su cikaski demokrati vazda znali, zbog cega vremena vulgarne politicke manipulacije izgledaju pomalo romanticno u svojoj brutalnoj jednostavnosti, kao komunisticka vremena radnih akcija, kada su akcijasi krampali puteve bratstva i jedinstva i pjevali "Uz Marsala Tita, junackoga sina, nas nece ni pakao smest'".