INDIVIDUALNA KRIVIČNA ODGOVORNOST
član 7(1) Statuta Međunarodnog
suda
5. Slobodan Milošević
snosi individualnu krivičnu odgovornost za zločine navedene u
članovima 2, 3, 4 i 5 Statuta Međunarodnog krivičnog suda, kao
što je opisano u ovoj optužnici, koje je planirao, podsticao,
naredio, počinio ili čije je planiranje, pripremu ili izvršenje
na drugi način pomagao i podržavao. Kad u ovoj optužnici koristi
riječ "počiniti", tužilac nema namjeru da sugerira da
je optuženi fizički počinio ijedan od zločina za koji se tereti
kao lično odgovoran. Riječ "počiniti" se u ovoj optužnici
odnosi na učestvovanje u udruženom zločinačkom poduhvatu u svojstvu
suizvršitelja.
6. Slobodan Milošević
je učestvovao u udruženom zločinačkom poduhvatu kako je navedeno
u daljem tekstu. Svrha tog udruženog zločinačkog poduhvata bilo
je prisilno i trajno uklanjanje većine nesrba, prije svega bosanskih
Muslimana i bosanskih Hrvata, s velikih dijelova teritorije Republike
Bosne i Hercegovine (u daljem tekstu koristi se naziv Bosna i
Hercegovina), činjenjem zločina koji predstavljaju kršenje odredbi
članova 2, 3, 4 i 5 Statuta Međunarodnog suda.
7. Ovaj udruženi zločinački
poduhvat postojao je od 1. augusta 1991. i trajao najmanje do
31. decembra 1995. Među pojedincima koji su učestvovali u ovom
udruženom zločinačkom poduhvatu bili su Slobodan Milošević,
Radovan Karadžić, Momčilo Krajišnik, Biljana Plavšić, general
Ratko Mladić, Borisav Jović, Branko Kostić, Veljko Kadijević,
Blagoje Adžić, Milan Martić, Jovica Stanišić, Franko Simatović
zvani "Frenki", Radovan Stojičić zvani "Badža",
Vojislav Šešelj, Željko Ražnatović zvani "Arkan", te
drugi znani i neznani učesnici.
8. Zločini nabrojani u tačkama
od 1 do 29 ove optužnice bili su dio cilja tog udruženog zločinačkog
poduhvata. Alternativno, zločini nabrojani u tačkama od 1 do 15
i od 19 do 29 bili su prirodne i predvidljive posljedice ostvarenja
cilja ovog udruženog zločinačkog poduhvata, a optuženi je bio
svjestan toga da iz izvršenja udruženog zločinačkog poduhvata
mogu proizaći takvi zločini.
9. Da bi se uspješno realizovao
cilj udruženog zločinačkog poduhvata, Slobodan Milošević
je radio u sprezi sa drugim pojedincima u ovom udruženom zločinačkom
poduhvatu ili preko njih. Svaki učesnik ili saizvršilac u ovom
udruženom zločinačkom poduhvatu, imajući istu namjeru kao i drugi
da doprinese poduhvatu, odigrao je svoju sopstvenu ulogu ili više
uloga koje su značajno doprinosile ostvarenju cilja ovog poduhvata.
Uloge tih učesnika ili suizvršilaca uključuju, ali se ne ograničavaju,
na sljedeće:
10. Radovan Karadžić je bio
predsjednik Srpske demokratske stranke Bosne i Hercegovine (u
daljem tekstu: SDS) tokom cijelog perioda na koji se odnosi optužnica.
Dana 27. marta 1992, Karadžić je postao predsjednik "Savjeta
za nacionalnu bezbjednost" bosanskih Srba. Dana 12. maja
1992, izabran je za predsjednika tročlanog Predsjedništva samoproglašene
Srpske Republike Bosne i Hercegovine (u daljem tekstu koristi
se naziv Republika Srpska) i na tom položaju ostao i nakon što
je 2. juna 1992. Predsjedništvo prošireno na pet članova. Dana
17. decembra 1992, Karadžić je izabran za predsjednika Republike
Srpske i na tom položaju ostao tokom čitavog perioda na koji se
odnosi ova optužnica. U svojstvu člana Savjeta za nacionalnu bezbjednost
bosanskih Srba, člana Predsjedništva, kao predsjednik Republike
Srpske, te na svom rukovodećem položaju u stranci SDS i državnim
organima Republike Srpske, Radovan Karadžić, zajedno sa drugima,
zapovijedao je, rukovodio ili na drugi način vršio efektivnu kontrolu
nad Teritorijalnom odbranom (u daljem tekstu: TO), vojskom bosanskih
Srba (u daljem tekstu: VRS) i policijskim snagama Republike Srpske
koje su učestvovale u zločinima navedenim u ovoj optužnici.
11. Momčilo Krajišnik, bliski
saradnik Radovana Karadžića, bio je član Glavnog odbora SDS-a
od 12. jula 1991. godine. Dana 24. oktobra 1991, dana kad je osnovana
"Skupština srpskog naroda u Bosni i Hercegovini" (u
daljem tekstu koristi se naziv "skupština bosanskih Srba"),
Krajišnik je izabran za njenog predsjednika. Od 27. marta 1992,
Krajišnik je bio član Savjeta za nacionalnu bezbjednost bosanskih
Srba. Postao je i član petočlanog Predsjedništva 2. juna 1992.
Kad je skupština bosanskih Srba izabrala Radovana Karadžića za
Predsjednika Republike Srpske, 17. decembra 1992, Krajišnik je
prestao da bude član Predsjedništva, ali je i dalje bio jedan
od najznačajnijih političkih vođa u Republici Srpskoj i ostao
na funkciji predsjednika Narodne skupštine do 19. oktobra 1996.
U svojstvu člana Savjeta za nacionalnu bezbjednost bosanskih Srba
po funkciji člana Predsjedništva Republike Srpske, te na svom
rukovodećem položaju u stranci SDS i državnim organima Republike
Srpske, Momčilo Krajišnik, zajedno sa drugima, zapovijedao je,
rukovodio ili na drugi način vršio efektivnu kontrolu nad TO-om,
VRS-om i policijskim snagama Republike Srpske koje su učestvovale
u zločinima navedenim u ovoj optužnici.
12. Biljana Plavšić, političar
SDS-a visokog ranga, postala je 28. februara 1992. jedan od dva
vršioca dužnosti predsjednika Srpske Republike Bosne i Hercegovine,
zajedno sa Nikolom Koljevićem. Kao vršilac dužnosti predsjednika,
Biljana Plavšić je postala član ex officio Savjeta za nacionalnu
bezbjednost bosanskih Srba. Dana 12. maja 1992, izabrana je za
člana tročlanog Predsjedništva i na tom položaju ostala i nakon
što je Predsjedništvo prošireno na pet članova. Kad je skupština
bosanskih Srba 17. decembra 1992. izabrala Radovana Karadžića
za predsjednika Republike Srpske, izabrala je i Biljanu Plavšić
za jednog od dva potpredsjednika, funkciju na kojoj je ostala
do 19. jula 1996. U svojstvu potpredsjednika, člana Savjeta za
nacionalnu bezbjednost bosanskih Srba po funkciji člana Predsjedništva
Republike Srpske, te na svom rukovodećem položaju u stranci SDS
i državnim organima Republike Srpske, Biljana Plavšić, zajedno
sa drugima, zapovijedala je, rukovodila ili na drugi način vršila
efektivnu kontrolu nad TO-om, VRS-om i policijskim snagama Republike
Srpske koje su učestvovale u zločinima navedenim u ovoj optužnici.
13. General Ratko Mladić, profesionalni
oficir koji je ranije službovao u Makedoniji i na Kosovu, u junu
1991. godine postao je komandant 9. korpusa (Kninskog korpusa)
Jugoslovenske narodne armije (u daljem tekstu: JNA) i učestvovao
u borbama u Hrvatskoj. Dana 4. oktobra 1991, Predsjedništvo SFRJ
unaprijedilo ga je u čin general-majora. Nakon toga, u maju 1992,
preuzeo je komandu nad snagama Druge vojne oblasti JNA u Sarajevu.
Od 12. maja 1992. do novembra 1996, bio je komandant Glavnog štaba
VRS-a i u tom svojstvu, zajedno sa drugima, zapovijedao je, rukovodio,
ili na drugi način vršio efektivnu kontrolu nad VRS-om i drugim
jedinicama koje su djelovale u koordinaciji sa VRS-om i koje su
učestvovale u zločinima navedenim u ovoj optužnici.
14. Borisav Jović je najprije
bio potpredsjednik, pa predsjednik, a zatim član Predsjedništva
SFRJ, od 15. maja 1989. do aprila 1992. godine, a bio je i predsjednik
SPS-a od maja 1991. do oktobra 1992. godine, te visoki funkcioner
SPS-a do novembra 1995. godine. Borisav Jović i Branko Kostić,
potpredsjednik i zatim vršilac dužnosti predsjednika Predsjedništva
SFRJ, zajedno sa drugima, u relevantnom periodu su zapovijedali,
rukovodili ili na drugi način vršili efektivnu kontrolu nad JNA
i pripadnicima TO-a te paravojnim jedinicama koje su djelovale
u koordinaciji sa JNA i pod njenim nadzorom.
15. General Veljko Kadijević,
kao savezni sekretar za narodnu odbranu od 15. maja 1988. do 6.
januara 1992. godine, zapovijedao je, rukovodio ili na drugi način
vršio efektivnu kontrolu nad JNA i drugim jedinicama koje su djelovale
u koordinaciji sa JNA.
16. General Blagoje Adžić,
u svojstvu načelnika štaba JNA od 1990. do 28. februara 1992.
godine, te vršioca dužnosti saveznog sekretara za narodnu odbranu
od polovine 1991. do 28. februara 1992. godine, saveznog sekretara
za narodnu odbranu od 28. februara 1992. do 27. aprila 1992, i
načelnika štaba JNA od 27. aprila 1992. do 8. maja 1992, zajedno
sa drugima, zapovijedao je, rukovodio ili na drugi način vršio
efektivnu kontrolu nad JNA i drugim jedinicama koje su djelovale
u koordinaciji sa JNA.
17. Jovica Stanišić, u svojstvu
šefa Državne bezbjednosti (u daljem tekstu: DB) Republike Srbije
od marta 1991. do oktobra 1998. godine, zapovijedao je, rukovodio
ili na drugi način vršio efektivnu kontrolu nad pripadnicima DB-a
koji su učestvovali u počinjenju zločina navedenih u ovoj optužnici.
Pored toga, obezbjeđivao je oružje, finansijska sredstva, obuku
ili drugu znatnu pomoć ili podršku srpskim paravojnim jedinicama
i policijskim jedinicama koje su zatim učestvovale u zločinima
navedenim u ovoj optužnici.
18. Franko Simatović zvani
"Frenki", kao načelnik odjeljenja za specijalne operacije
DB-a Republike Srbije, zapovijedao je, rukovodio ili na drugi
način vršio efektivnu kontrolu nad agentima DB-a koji su počinili
zločine navedene u ovoj optužnici. Pored toga, obezbjeđivao je
oružje, financijska sredstva, obuku ili drugu znatnu pomoć ili
podršku srpskim paravojnim jedinicama i policijskim jedinicama
koje su zatim učestvovale u zločinima za koje tereti ova optužnica.
19. Radovan Stojičić zvani
"Badža", kao zamjenik ministra unutrašnjih poslova Srbije
i načelnik Službe javne bezbjednosti, zapovijedao je, rukovodio
ili na drugi način vršio efektivnu kontrolu nad specijalnim snagama
MUP-a Srbije i dobrovoljačkim jedinicama koje su učestvovale u
zločinima navedenim u ovoj optužnici. Pored toga, obezbjeđivao
je oružje, finansijska sredstva, obuku ili drugu znatnu pomoć
ili podršku srpskim paravojnim jedinicama i policijskim jedinicama
koje su zatim učestvovale u zločinima navedenim u ovoj optužnici.
20. Milan Martić, kao "sekretar
Sekretarijata unutrašnjih poslova" takozvane Srpske autonomne
oblasti (u daljem tekstu: SAO) Krajine od 4. januara 1991. do
29. maja 1991. godine; kao "ministar odbrane" SAO Krajine
od 29. maja 1991. do 27. juna 1991. godine; i kao "ministar
unutrašnjih poslova" SAO Krajine (kasnije "Republike
Srpske Krajine") od 27. juna 1991. do januara 1994. godine,
osnovao je, zapovijedao, rukovodio i na drugi način vršio efektivnu
kontrolu nad pripadnicima svojih policijskih snaga (poznatih pod
nazivima "Martićeva policija", "Martićeva milicija",
"martićevci", "policija SAO Krajine" ili "milicija
SAO Krajine") koje su zatim učestvovale u zločinima navedenim
u ovoj optužnici.
21. Željko Ražnatović zvani
"Arkan" je 1990. godine osnovao i postao komandant Srpske
dobrovoljačke garde, paravojne jedinice obično zvane "arkanovci"
ili "Arkanovi tigrovi", koja je u vrijeme na koje se
odnosi ova optužnica dejstvovala u Bosni i Hercegovini i učestvovala
u zločinima za koje tereti ova optužnica. Pored toga, držao je
značajnu vojnu bazu u Erdutu, u Hrvatskoj, u kojoj je imao funkciju
komandanta. I druge paravojne formacije i jedinice TO-a obučavane
su u ovoj bazi i zatim učestvovale u zločinima za koje tereti
ova optužnica.
22. Vojislav Šešelj, kao predsjednik
Srpske radikalne stranke (SRS), najmanje od februara 1991. godine
pa tokom čitavog vremenskog perioda na koji se odnosi ova optužnica,
regrutovao je ili na drugi način pružao znatnu pomoć ili podršku
srpskim paravojnim jedinicama poznatim pod nazivom "šešeljevci"
ili "Šešeljevi ljudi", koje su činile zločine navedene
u ovoj optužnici. Pored toga, otvoreno je zagovarao i podstrekavao
stvaranje "Velike Srbije" nasiljem i drugim protivpravnim
sredstvima, te aktivno učestvovao u ratnoj propagandi i širenju
međunacionalne mržnje.
23. Od 1987. do kraja 2000.
godine, Slobodan Milošević je bio dominantna politička
ličnost u Srbiji i SFRJ/SRJ. Stekao je kontrolu nad svim aspektima
vlasti u Srbiji, uključujući policiju i državne službe bezbjednosti.
Pored toga, zadobio je kontrolu nad političkim rukovodstvima Kosova,
Vojvodine i Crne Gore.
24. U svojstvu predsjednika
Srbije i zahvaljujući svom rukovodećem položaju u SPS-u, Slobodan
Milošević je vršio efektivnu kontrolu ili je imao znatan uticaj
na gore navedene učesnike u udruženom zločinačkom poduhvatu te
je, bilo sam, bilo u sprezi s njima te drugim znanim i neznanim
osobama, efektivno kontrolisao ili u znatnoj mjeri utjecao na
postupke saveznog Predsjedništva SFRJ i kasnije SRJ, Ministarstva
unutrašnjih poslova Srbije (u daljem tekstu: MUP), JNA, Vojske
Jugoslavije (u daljem tekstu: VJ) i VRS-a, kao i srpskih paravojnih
grupa.
25. Slobodan Milošević,
djelujući sam ili u sprezi s drugim učesnicima udruženog zločinačkog
poduhvata, učestvovao je u udruženom zločinačkom poduhvatu na
sljedeće načine:
a) Vršio je efektivnu
kontrolu nad elementima JNA i VJ koji su učestvovali u planiranju,
pripremi, omogućavanju i vršenju prisilnog uklanjanja većine nesrba,
prije svega bosanskih Muslimana i bosanskih Hrvata, iz velikih
dijelova teritorije Bosne i Hercegovine.
b) Pružao je finansijsku, logističku
i političku podršku VRS-u. Te snage su zatim učestvovale u izvršenju
udruženog zločinačkog poduhvata činjenjem zločina koji predstavljaju
kršenje odredbi članova 2, 3, 4 i 5 Statuta Međunarodnog suda.
c) Vršio je znatan uticaj na
političko rukovodstvo Republike Srpske i pomagao mu u planiranju,
pripremanju, omogućavanju i izvršenju preuzimanja vlasti u općinama
u Bosni i Hercegovini, a zatim prisilnog uklanjanja većine nesrba,
prije svega bosanskih Muslimana i bosanskih Hrvata, iz tih općina.
d) Učestvovao je u planiranju
i pripremanju preuzimanja vlasti u općinama u Bosni i Hercegovini,
a zatim prisilnog uklanjanja većine nesrba, prije svega bosanskih
Muslimana i bosanskih Hrvata, iz tih općina. Pružao je finansijsku,
materijalnu i logističku podršku neophodnu za takvo preuzimanje
vlasti.
e) Učestvovao je u formiranju,
finansiranju, snabdijevanju, podržavanju i rukovođenju specijalnim
snagama Ministarstva unutrašnjih poslova Republike Srbije. Te
specijalne snage učestvovale su u izvršenju udruženog zločinačkog
poduhvata činjenjem zločina koji predstavljaju kršenje odredbi
članova 2, 3, 4 i 5 Statuta Međunarodnog suda.
f) Učestvovao je u obezbjeđivanju
finansijske, logističke i političke podrške i rukovođenja srpskim
neregularnim ili paravojnim snagama. Te snage učestvovale su u
izvršenju udruženog zločinačkog poduhvata činjenjem zločina koji
predstavljaju kršenje odredbi članova 2, 3, 4 i 5 Statuta Međunarodnog
suda.
g) Kontrolisao je, manipulisao
ili se na drugi način služio državnim sredstvima javnog informisanja
u Srbiji za širenje preuveličanih i neistinitih poruka o nacionalno
motiviranim napadima bosanskih Muslimana i bosanskih Hrvata na
srpski narod, kako bi se među Srbima koji žive u Srbiji, Hrvatskoj
i Bosni i Hercegovini stvorila atmosfera straha i mržnje, koja
je doprinijela prisilnom uklanjanju većine nesrba, prije svega
bosanskih Muslimana i bosanskih Hrvata, iz velikih dijelova teritorije
Bosne i Hercegovine.
26. Slobodan Milošević
je svjesno i hotimično učestvovao u ovom udruženom zločinačkom
poduhvatu, i pritom bio svjestan predvidivih posljedica tog poduhvata.
Po tom osnovu, on za ove zločine snosi individualnu krivičnu odgovornost
po članu 7(1) Statuta Međunarodnog suda, pored odgovornosti koju
po istom članu snosi zato što je planirao, podsticao, naredio
ili na drugi način pomagao i podržavao planiranje, pripremu i
izvršenje ovih zločina.
član 7(3) Statuta Međunarodnog
suda
27. Slobodan Milošević,
za vrijeme dok se nalazio na položajima nadređene vlasti, također
snosi individualnu krivičnu odgovornost za djela i propuste svojih
podređenih, u skladu sa članom 7(3) Statuta Međunarodnog suda.
Nadređeni je odgovoran za krivična djela svojih podređenih ako
je znao ili je bilo razloga da zna da se njegovi podređeni spremaju
da čine takva djela ili da su ih počinili, a nadređeni nije preduzeo
neophodne i razumne mjere da spriječi takva djela ili kazni počinioce.
28. Najkasnije od marta 1991.
do 15. juna 1992. godine, Slobodan Milošević je vršio efektivnu
kontrolu nad četiri člana "srpskog bloka" u Predsjedništvu
SFRJ. Te četiri osobe bile su Borisav Jović, predstavnik Republike
Srbije; Branko Kostić, predstavnik Republike Crne Gore; Jugoslav
Kostić, predstavnik Autonomne Pokrajine Vojvodine; i Sejdo Bajramović,
predstavnik Autonomne Pokrajine Kosovo i Metohija. Slobodan
Milošević je koristio Borisava Jovića i Branka Kostića kao
svoje glavne posrednike u Predsjedništvu i preko njih rukovodio
postupcima "srpskog bloka". Od 1. oktobra 1991. godine,
u odsustvu predstavnika Hrvatske, Slovenije, Makedonije i Bosne
i Hercegovine u Predsjedništvu, četiri člana "srpskog bloka"
vršili su vlast Predsjedništva, uključujući i njegovo ovlašćenje
kolektivnog "vrhovnog komandanta" JNA. Ovo "krnje
Predsjedništvo" bespogovorno je izvršavalo politiku Slobodana
Miloševića. Savezno Predsjedništvo imalo je efektivnu kontrolu
nad JNA kao njen "vrhovni komandant", kao i nad drugim
jedinicama pod nadzorom JNA. Generali Veljko Kadijević i Blagoje
Adžić, koji su rukovodili snagama JNA u Bosni i Hercegovini i
nadzirali ih, održavali su stalnu komunikaciju s optuženim i konsultirali
se sa njim.
29. Dana 27. aprila 1992. formiran
je Vrhovni savjet odbrane. Sve vrijeme na koje se odnosi ova optužnica,
Slobodan Milošević je bio član Vrhovnog savjeta odbrane
i imao znatan uticaj i kontrolu nad drugim članovima Savjeta.
Vrhovni savjet odbrane i Predsjednik SRJ imali su de iure
kontrolu nad JNA i zatim nad VJ. Pored svojih ovlašćenja de
iure, tokom cijelog perioda na koji se odnosi ova optužnica,
Slobodan Milošević je vršio de facto kontrolu nad JNA
i VJ putem kontrole nad visokim oficirima tih dviju vojski.
30. Slobodan Milošević,
shodno članu 7(3) Statuta Međunarodnog suda, stoga snosi individualnu
krivičnu odgovornost za učešće pripadnika jedinica JNA, VJ i drugih
jedinica pod nadzorom JNA u zločinima opisanim u ovoj optužnici.
31. Od trenutka kada je došao
na vlast u Srbiji, Slobodan Milošević je kontrolisao ključne
funkcionere u MUP-u Srbije, između ostalih Radmila Bogdanovića
i Zorana Sokolovića, koji su, u različitim periodima, bili ministri
unutrašnjih poslova Srbije. Imao je kontrolu i nad Jovicom Stanišićem
i Frankom Simatovićem, visokim funkcionerima DB-a. Preko ovih
funkcionera, Slobodan Milošević je sprovodio efektivnu
kontrolu nad službenicima MUP-a, uključujući DB, koji su rukovodili
i davali podršku akcijama specijalnih snaga i srpskih paravojnih
formacija koje su dejstvovale u Bosni i Hercegovini. Optuženi
Slobodan Milošević stoga snosi individualnu krivičnu odgovornost
po članu 7(3) Statuta Međunarodnog suda za učešće pripadnika MUP-a
Srbije, uključujući DB, u zločinima opisanim u ovoj optužnici.
Arhiva Dani
235
