Sarajevski univerzitet, usred ljetnog raspusta, nasao se u zizi interesa javnosti - em se bira rektor, em je finansijska policija napravila izvjestaj prepun sluzbenih putovanja, namjestaja "Haznadarevic", nenamjenskog trosenja sredstava… Da li je jedno poslanicko pitanje iz aprila predstavljalo tek preludij u velikom mesetarenju oko mjesta prvog covjeka najprestiznije bosanskohercegovacke obrazovne institucije ili je pak tek inicijalna kapsla za razmotavanje korumpiranog klupka intelektualne elite? Sta je istina oko "krstarenja"? Hoce li najnoviji dogadjaji na Univezitetu ojacati njegovu poziciju u utrci za treci mandat ili ce biti primoran da "uziva" u zimi svog nezadovoljstva, za Dane govori uglednik SDA, rektor sarajevske univerze, prof. dr. Nedzad Mulabegovic 

DANI: Gospodine Mulabegovicu, jeste li clan SDA?

MULABEGOVIC Jesam.

DANI: Da li to automatski znaci da Sarajevski univerzitet nije autonoman?

MULABEGOVIC Ne znaci. Kad kazem ne znaci, onda to zelim da vam argumentujem na sljedeci nacin: kao sto vam je poznato, ja sam na funkciji rektora Univerziteta u Sarajevu od novembra mjeseca '95. godine, pa do predstojecih izbora na Univerzitetu, koji ce zapoceti 5. septembra ove godine. U svom profesionalnom radu kao rektor univerziteta nisam nikada ni na koji nacin eksponirao svoju stranacku pripadnost, s jedne strane, niti sam, s druge strane, a to je vrlo jednostavno provjeriti, u stvaranju jedne akademske atmosfere na Univerzitetu koristio ili zloupotrebljavao takvu jednu cinjenicu. Uostalom, mislim da najbolji parametar za ocjenu i procjenu onoga sto ste vi definisali u pitanju jeste odnos i stav mojih uvazenih kolega sa Univerziteta u Sarajevu, institucija Univerziteta u Sarajevu i ukazanog povjerenja u proteklom mandatu.

DANI: Jeste li se ponovo prijavili na konkurs za rektora?

MULABEGOVIC Jesam.

DANI: To bi Vam bio treci mandat?

MULABEGOVIC Jeste.

DANI: Da li najnoviji dogadjaji oko Univerziteta, narocito oni u vezi sa ulaskom financijske policije u Rektorat, idu Vam u prilog da ponovo budete izabrani, ili Vas salju u "rektorsku mirovinu"?

MULABEGOVIC Iskreno govoreci, sva ova dogadjanja koja su posljedica razlicitih interpretacija informacije Financijske policije Federacije Bosne i Hercegovine o poslovanju Univerziteta u Sarajevu sigurno mogu imati odredjene refleksije. Osobno mislim da mi je neprofesionalnim, a mozda cak i zlonamjernim interpretacijama u odredjenim sredstvima javnog informisanja, i isto tako nekontrolisanim izjavama pojedinaca, nanesena odgovarajuca steta u gradjanskom smislu. U isto vrijeme nanesena je i steta Univerzitetu u Sarajevu i, naravno, samoj funkciji rektora.

DANI: Dakle, ako sam Vas dobro shvatio, Vi mislite da u pozadini ovih prica stoji pocetak kampanje za mjesto rektora?

MULABEGOVIC Ja osobno mislim, ako uzmete u obzir genealogiju dogadjanja, ako uzmete u obzir vrijeme javne prezentacije, znaci vrijeme ferija i na Univerzitetu u Sarajevu kao i svugdje, ako uzmete u obzir, recimo, razlicitu interpretaciju, i profesionalnu i neprofesionalnu, informacije financijske policije, ako uzmete u obzir da sluzbeno i oficijelno ta informacija dolazi u Rektorat Univerziteta tek na moje insistiranje, 14. augusta, kad je cijela ta, grub je izraz, haranga napravljena, a da je prije toga vec neovlasteno dosao sluzbenik MUP-a bez naloga, trazio na izuzece odgovarajucu dokumentaciju, ako uzmete sav taj kontekst, onda se ja ne mogu osloboditi utiska da je sve to na odredjen nacin islo sa negativnim predznakom. Da li su u pitanju osobni animoziteti, da li su u pitanju odredjeni grupni interesi, da li je u pitanju neprofesionalan odnos, ja ne bih da ulazim u to…

DANI: Znaci li to da mislite kako je gospodin Rifat Skrijelj, koji je prvi u javnosti kao poslanik u Skupstini kantona, pokrenuo "slucaj univerzitet", inaugurirao svu tu, kako kazete, harangu?

MULABEGOVIC Ja nemam svog definisanog misljenja, ali znam, jer je to evidentno, da je on bio eksponent takve aktivnosti. Ja postujem princip da svaki poslanik ima pravo da postavlja odredjena poslanicka pitanja i ima pravo da dobije odgovor odgovarajucih institucija. Ali isto tako znam da nakon oficijelno postavljenih pitanja 20. aprila, vec 22. aprila je uvazeni poslanik u sredstvima javnog informisanja, bez ijednog argumenta, izasao sa tvrdnjom da se na Univerzitetu u Sarajevu peru basnoslovne sume novca i da bi se sredstvima ostvarenim od donacija mogao napraviti najsavremeniji univerzitet na svijetu. Prvi dio izjave je optuzujuci za instituciju Univerziteta, prije nego je zvanicno institucija zaduzena za kontrolu poslovanja izasla sa nalazima koji su pokazali da nema pranja novca i kriminalnih radnji. Sad se, naravno, aktivnosti usmjeravaju u drugom pravcu, ali bez ikakvih konsekvenci za tako izrecene vrlo ozbiljne optuzbe na racun Univerziteta u Sarajevu.

DANI: Da li mislite da je dolazak financijske policije na Univerzitet akt pravne drzave ili uzurpacija pravne drzave?

MULABEGOVIC Financijska policija Federacije Bosne i Hercegovine ima svoja profesionalna pravila, a postoji i zakon koji regulise njenu aktivnost. Ja nisam osobno protiv uvida i dolaska financijske policije, niti je Rektorat, niti sam ja kao rektor univerziteta iskazao bilo kakvu sumnju u rad financijske policije. Prema tome, mi prihvatamo informaciju, ja sam to rekao u svojoj izjavi za stampu, Financijske policije Federacije Bosne i Hercegovine, ali trazimo izjasnjenje oficijelnih organa institucija Kantona Sarajevo. Trazimo da neko tijelo, neka institucija Kantona Sarajevo koja je odgovorna da to kaze, decidirano se, na osnovu informacije financijske policije, izjasni da li je vrseno pranje novca na Univerzitetu, da li su vrsene kriminalne radnje, da li je vrsena zloupotreba polozaja, da se daju transparentni odgovori na ta pitanja.

DANI: Gospodine rektore, Vi znate da je i nas magazin pisao o tom izvjestaju financijske policije. Na osnovu naseg uvida, javnosti je prezentirano da je bilo nenamjenskog trosenja sredstava. U cemu bi se sastojala "odbrana rektorova" na nase nalaze?

MULABEGOVIC Tu u postuliranju vaseg pitanja mislim da lezi najprije jedan ozbiljan argument za moj pristup tome. Vi ste rekli, vrlo decidirano, na osnovu vaseg uvida i onog sto je objavljeno konkretno u tekstu. Ja bih bio mnogo sretniji da ste vi integralno procitali informaciju Financijske policije Federacije Bosne i Hercegovine i njen globalni sadrzaj uporedili sa izvucenim i prezentiranim segmentima. Ja tvrdim da u trosenju sredstava nije bilo nikakvih zlih namjera. Postavlja se pitanje namjenskog trosenja. Ja tvrdim da je svaki dinar koji je utrosen iz donacija bio usmjeren za neposredne i neophodne potrebe Univerziteta. I treba voditi racuna o jos jednoj stvari za koju mislim da se zaobilazi, a to je da je realizacija donacije vezana za '96. godinu. Vi jako dobro znate u kakvom stanju je bio Univerzitet kao institucija, kao i ostale institucije u gradu Sarajevu '96. godine, i sad se to pokusava prenijeti na aktuelnu 2000. godinu. U naslovima, podnaslovima, u nekim sredstvima informisanja, pogledajte podatke koji su navedeni, zakup broda od 1.729 maraka se tretira maltene kao bahanalija…

DANI: E, na pravom ste terenu. Kroz nasu telal carsiju odmah se prenijelo: otisao rektor na krstarenje. Pa jeste li potamnili ili je posrijedi nesto apsolutno drugo?

MULABEGOVIC Stvar je u sustini vrlo jednostavna. Devedeset osme godine je dosao, preko nase ambasade u Zagrebu, zvanican poziv Univerzitetu u Sarajevu da ucestvuje na medjuuniverzitetskoj regati. Grupa od sest studenata Sarajevskog univerziteta je predstavljala Univerzitet u Sarajevu, i od nas su domacini, Sveuciliste u Zagrebu, trazili samo da napravimo jednu simbolicnu uplatu, to je tih 1.729 DEM, jer mi, kao sto znate, nemamo svog broda, a to nije ni brod, to je, ustvari, veci camac, a sve ostale troskove prakticno su snosili organizatori.

DANI: Je li islo tih nasih sest veslaca na regatu?

MULABEGOVIC Jeste.

DANI: Kakav je "odgovor" financijske policije na pitanje poslanika Skrijelja koje glasi: "Zasto se osporava i ne realizira potpisani ugovor izmedju Islamske banke i Univerziteta u Sarajevu na preko 400.000 dolara namijenjenih za izradu projektne dokumentacije za kampus Sarajevskog univerziteta?

MULABEGOVIC Ono sto je bitno za pitanje koje vi meni trenutno postavljate je sami izvjestaj financijske policije u kome se moze naci sasvim transparentan odgovor jer je financijska policija utvrdila da je "Rektorat Univerziteta u Sarajevu u izuzetno kratkom roku zakljucio ugovor sa Islamskom bankom za obnovu i razvoj i da u ispunjenju Ugovora nije kasnio niti u jednom segmentu. Takodjer se moze transparentno zakljuciti da je realizacija ugovora u toku i da se odvija po dinamici koju je definisala Islamska banka za razvoj u svojstvu finansijera bez ikakvih zakasnjenja".

DANI: I koliko je od tih 400 hiljada dolara dosad pristiglo na Univerzitet?

MULABEGOVIC Od tih 400 hiljada dolara ni jedan cent nece doci na Univerzitet, nego se kompletno finansiranje vrsi preko Islamske banke. Potpisan je ugovor nakon objavljenog tendera sa buducim izvodjacem, jednom americko-turskom korporacijom.

DANI: Je li Vi govorite o projektnoj dokumentaciji ili otpocinjanju radova na kampusu?

MULABEGOVIC Pazite, vrsi se terminoloska zabuna. Islamska banka za razvoj sa 400 hiljada dolara finansira ono sto se zove izrada master plana kampusa Univerziteta u Sarajevu. Sad je pripremna faza. Kompletna realizacija, iz racionalnih razloga, pocinje onog momenta kada budu objavljeni rezultati izbornog medjunarodnog konkursa za idejno urbanisticko uredjenje univerziteta u kampusu. To ce biti u oktobru mjesecu. U naredne dvije godine ova vec nominirana i odabrana korporacija ce uraditi master program. Sta to konkretno znaci? To konkretno znaci da ce prakticno biti ono sto vi kazete, uradjena sva dokumentacija, a onaj ko to radi profesionalno zna sta to znaci - da cemo prakticno imati projekt novog univerzitetskog kampusa sa svim detaljima koji omogucuju sutra, kako se sukcesivno budu obezbjedjivala sredstva, da se ide u izgradnju objekata, opremanje…

DANI: U kom procentu su do sada osigurana sredstva za izgradnju kampusa?

MULABEGOVIC Pazite, sredstva za izgradnju kampusa nisu uopste osigurana. Mi smo usli u projekt kampusa z96. godine, rukovodjeni osnovnim interesom koji ima Univerzitet, a to je da pruzi sto je moguce vise kvalitetniju organizaciju mladim generacijama u Bosni i Hercegovini. Mi smo utrosili mnogo vremena, i ja osobno, da u razgovorima sa medjunarodnom zajednicom nametnemo upravo ovaj princip. Znaci da je pitanje visokog obrazovanja jedno od esencijalnih, strateskih pitanja za buducnost Bosne i Hercegovine. Ako mladim generacijama ne omogucimo sticanje znanja i vjestina koje se krunisu sa evropskom validnom diplomom, ako im ne otvorimo sansu i mogucnost jednog sretnijeg zivljenja, onda ce svi ovi nasi tranzicioni napori, od ekonomije pa do reforme drustvenog i politickog sistema, prakticno ostati bez rezultata.

DANI: Zasto se ide u projekt ako nismo sigurni da ce se obezbijediti sredstva za sami kampus?

MULABEGOVIC Pa da vam kazem, to nije odluka koju sam ja donio kao rektor univerziteta. To je odluka koja je nastala kao rezultat jedne vrlo ozbiljne rasprave, i vi znate, zelim da vas podsjetim, da ta rasprava nije vodjena samo unutar Univerziteta nego i van njega, i da je globalni zakljucak bio upravo takav. Pazite, ljudi koji se profesionalno bave tim znaju da postoje odredjeni koraci u ostvarenju jedne odredjene namjere, jedne odredjene ideje. A ti koraci imaju svoju vrlo visoku cijenu ako hocete da imate kvalitetna rjesenja. Mi smo se, kao univerzitet, upustili u to i, na svu srecu, hvala Bogu, naisli na razumijevanje, konkretno Islamske banke, koja je to dala kao donaciju, kao poklon Univerzitetu, kao svoj prilog, sto znaci da je vec iskazala odredjeni interes da mozda sutra poslije zavrsetka master plana, odnosno programa, udje i u odredjene kreditne linije. Ja vam to danas ne mogu reci, ali bi bilo vrlo neozbiljno od svih nas koji radimo na Univerzitetu da se bavimo iskljucivo aktualnim trenutkom Univerziteta, a da ne razmisljamo o strategiji njegovog rada i razvoja. To je nasa profesionalna obaveza.

DANI: Naravno. Mozete li kao rektor kazati kada ce Sarajevski univerzitet imati integralan pristup Internetu i drugim informacionim sistemima?

MULABEGOVIC Ocekujem, mada osobno ne mogu reci tacno i precizno datum, ali mogu vam garantovati da ce, na osnovu upravo realiziranih projekata i projekata koji su u toku, Sarajevski univerzitet u cijelosti imati pristup Internetu i informacionim sistemima u narednih godinu dana.

DANI: To i nije tako lose, ako bude tako.

MULABEGOVIC Mnoge stvari na Univerzitetu, ja vam to moram osobno reci, mnogo su bolje nego sto se na osnovu jedne opste atmosfere i jedne opste letargije koja vlada u okruzenju danas zna. Naravno, ja nisam od onih neozbiljnih ljudi koji tvrde da mi danas imamo univerzitet koji je na evropskom nivou. Ali tvrdim vrlo odgovorno da smo u odredjenim segmentima i u odredjenim aktivnostima na evropskom nivou. Mi smo se, kao Univerzitet u Sarajevu, u institucionalnom smislu, opredijelili za koncept savremenog evropskog univerziteta.

DANI: I sta ste od toga dosad uradili?

MULABEGOVIC Od toga smo do sada uradili sljedece: prvo, stekli smo odgovarajucu akademsku poziciju u sistemu visokog obrazovanja Bosne i Hercegovine koja podrazumijeva, bez laznih skromnosti, vodecu ulogu Univerziteta u Sarajevu, koji danas raspolaze sa 75% ukupnog univerzitetskog nastavnog kadra Bosne i Hercegovine i na cijih 26 visokoskolskih institucija studira oko 30 hiljada studenata, sto cini oko 60% ukupne studentske populacije. Drugo, ovakvim nasim evropskim pristupom stekli smo podrsku, i to vrlo otvorenu i konkretnu podrsku akademske zajednice Evrope. Da je to zaista tako potvrdjuje i cinjenica da su u periodu od 1996. do 2000. godine odrzane cetiri rektorske konferencije Evrope posvecene projektima i programima reforme visokog obrazovanja u Bosni i Hercegovini. Meni je drago sto mogu da saopstim i vama i citalackoj publici da su bosanskohercegovacki univerziteti unazad tri godine oficijelno i zvanicno usli u realizaciju tempus projekata EU i da je trenutno aktuelno devet projekata. Tempus program je veoma znacajan. On je, globalno govoreci, prvenstveno usmjeren na akademsku reformu, znaci na izmjenu curriculuma ili, jednostavno receno, nastavnih planova i programa i njihovo usaglasavanje sa evropskim standardima.

DANI: Kada ce Sarajevski univerzitet dostici evropske standarde?

MULABEGOVIC Mogu reci da je moja profesionalna prognoza da ce Univerzitet u Sarajevu u naredne cetiri godine sigurno dostici nivo reformisanih nastavnih planova i programa koji obezbjedjuju ulazak u evropski akademski prostor, sto je neophodno da bi uslijedilo jedno novo drustveno pozicioniranje visokog obrazovanja. Sta to drugim rijecima znaci? To drugim rijecima znaci da se visoko obrazovanje i djelatnost univerziteta ne mogu svesti na uski lokalni nivo.

DANI: Ali, nazalost, drzavni nivo univerziteta podrazumijeva da nece biti novca, jer su sehare u kantonima i entitetima?

MULABEGOVIC Ta vasa konstatacija je ujedno i argument za mnoge one koji misle da ne treba ulaziti u takve aktivnosti. Ja se apsolutno ne slazem s tim, jer je sadasnje stanje visokog obrazovanja u Bosni i Hercegovini takvo da imate dijametralno suprotne pozicije, recimo, Univerziteta u Sarajevu i novoosnovanih univerziteta u posljednjih nekoliko godina.

DANI: Ali, neki od tih univerziteta su brzi u reformama od sarajevskog?

MULABEGOVIC Ja se mogu sloziti sa tom vasom konstatacijom. Sigurno je da ima odredjenih iskoraka, kao, recimo, oni koje je napravio Univerzitet u Tuzli, u legislativnom smislu. Medjutim, nema razloga da to tajim od javnosti, koncept aktualnih zakona o visokom obrazovanju Tuzlanskog kantona je ustvari pozajmljeni model ekspertnog tima Univerziteta u Sarajevu koji je zelio da ima takav, a koji, nazalost, nije prosao. Tako smo u oktobru mjesecu prosle godine dobili Zakon o visokom obrazovanju Kantona Sarajevo, u kojem, ako ga konceptualno komparirate sa Zakonom o univerzitetu iz '90. godine ili Zakonom o visokom obrazovanju iz '86, nema nikakvog znacajnog pomaka.

DANI: Dakle, kazete da u zakonskom smislu niste uspjeli da napravite iskorak ka evropskom univerzitetu?

MULABEGOVIC Nismo. Ali u sadrzajnom smislu jesmo.

DANI: Jesu li otpori politicke ili neke druge prirode?

MULABEGOVIC Otpori su, iskreno govoreci, kombinovani, ali mozda bih ih prije definisao kao institucionalne otpore vlasti nego otpore politicke prirode. Nisu se desile one neophodne promjene koje smo mi ocekivali da ce se desiti u proteklih 10 godina, tako da je ostao, ustvari, kako bih rekao, isti pristup univerzitetu, odnosno nakana i namjera da se na odredjeni nacin, a, naravno, i preko zakona o visokom obrazovanju, drzi patronat nad univerzitetom.

DANI: Mislite, ko daje novac, zeli da ima kontrolu?

MULABEGOVIC Upravo. A kad je univerzitet u pitanju, takva relacija ne moze i ne smije da postoji. Na Zapadu, recimo, konkretno u Evropi, 95% univerziteta su na ovaj ili onaj nacin drzavni univerziteti, ali se postuju neki osnovni akademski principi. Jer osnovni postulat koji garantuje samostalnost univerziteta je princip autonomije. Znaci, finansijer ne moze biti zahtjevan prema univerzitetu kao specificnoj instituciji na onaj nacin na koji je zahtjevan, recimo, prema nekoj drugoj javnoj instituciji, javnom preduzecu. Nazalost, kod nas se to nastoji dovesti u istu razinu. Pa ispada sada da je na istom nivou usluzna institucija i univerzitet. To je apsolutno neprihvatljivo.

DANI: Zasto se Univerzitet u Sarajevu finansira samo iz budzeta kantona?

MULABEGOVIC Za mene osobno je neprihvatljivo polaziste da jedan univerzitet na kome studira 60% bosanskohercegovacke studentske populacije bude iskljucivo na kantonalnoj razini finansiranja. Morala bi postojati i odgovarajuca refleksija na, recimo, budzet Federacije Bosne i Hercegovine, a ako se razmislja o pravom drustvenom pozicioniranju univerziteta, onda bi finansiranje moralo uslijediti i sa drzavne razine, s tim sto ja znam da u realnim ekonomskim uslovima drzava Bosna i Hercegovina nije u mogucnosti da to izbudzetira. Ja cijenim i postujem i napore Sarajevskog kantona i zelio bih vrlo transparentno da kazem da je procenat izdvajanja iz budzeta Sarajevskog kantona za potrebe Univerziteta u Sarajevu iznad evropskog prosjeka. Ali on ne moze zadovoljiti minimalne potrebe univerziteta. Jer, recimo, nas ovogodisnji budzet je 30 miliona konvertibilnih maraka. Univerza u Ljubljani, koja ima 22-23 hiljade studenata, dakle sedam-osam hiljada studenata manje nego mi, ima ovogodisnji budzet 330 miliona maraka.